Нягледзячы на беднасць і разруху, якія ў час нямецкай акупацыі панавалі паўсюль, жыхары Ганцаўшчыны марылі аб лепшай будучыні для сваіх дзяцей. Сваімі думкамі яны часта дзяліліся, адпачываючы пасля цяжкай працы. Адну з такіх гутарак давялося чуць у касавіцу ад жыхароў Люсіна.
Каля невялічкай вёскі машыны спыніліся: надышоў час абедаць. І гэтая вёсачка была пустая, бо людзі пахаваліся ў лесе. Адзін дазорца сядзеў на разлапістым дубе і сачыў за ворагам. На паляне распалілі каля двух дзясяткаў кастроўіпачалі сушыцца, а кухары пачалі гатаваць свініну.
Палескую вёску Ніўкі не абышлі трагічныя гістарычныя падзеі, на якія багатым было мінулае стагоддзе. У памяці нашчадкаў да гэтага часу захоўваюцца тыя ўспаміны, якія пакінулі іх продкі. Ураджэнец в. Люсіна Мікалай Рылка перадае гісторыю сваёй малой радзімы ў аповедах, якія дасылае ў рэдакцыю нашай газеты. Друкуем іх першую частку.
На камінку гараць смалякі. Яны-то разгараюцца так, што ў хаце становіцца відаць, як удзень, то патухаюць, і становіцца цёмна, а па сценах бегаюць страшныя цені. Але я не баюся, бо на печы са мной заўсёды кот Васька, а за сталом сядзяць бацька і наш сусед дзядзька Сяргей, які сваімі шырокімі плячыма закрывае адзінае на кухні акно.
Сёння на лесапункт яшчэ да абеду прывезлі зарплату. Пачалі выдаваць яе ў нашым вагончыку, у якім мы пераапранаемся і абедаем. Наш брыгадзір Барок прапанаваў: «Хлопцы, давайце складзёмся па два рублі кожны і «замочым» зарплату. Можа, жонкі нашы за гэтыя рублі шуму не падымуць, ды ім колькі ні дай тых грошай – усё мала. А нам на кожнага прыйдзецца па чыкушцы «масквіча» ды і на закуску яшчэ застанецца. Пасля працы пасядзім трошкі ў хаце старога Шуляка – колькі таго жыцця?..»
Прыйшоў красавік. Снег растаў, загаманілі ручайкі, зашчабяталі птушкі... Але не прынеслі радасці Яўхіму Дзямідчыку гэтыя цудоўныя змены ў прыродзе. Ён застаўся без каня і моцна перажываў: як цяпер вывезці гной на свае ніўкі, чым араць, як дагледзець зямлю?
Гэтая гісторыя адбылася ў шасцідзясятыя гады мінулага стагоддзя. Аднойчы ў міліцыі раздаўся тэлефонны званок. Мужчынскі голас паведаміў, што ў іхняй вёсцы адзін таварыш займаецца самагонаварэннем і яго збытам, назваў яго прозвішча і адрас. Сваё ж прозвішча мужчына, які пазваніў, назваць адказаўся, патлумачыўшы тым, што гэта небяспечна для яго.
