Ганцавіцкі ганчар паказаў майстар-клас

Вучань 7 класа СШ №2 Віктар Чурак пры дапамозе майстра ганчарнай справы Віталя Шапялевіча спрабуе вырабіць вазачку / Фото: Пётр Гузаевский

Ідэю папулярызаваць ганчарную справу, якая становіцца цікавай і запатрабаванай у цяперашні час, вырашылі супрацоўнікі Ганцавіцкага краязнаўчага музея. Яны і запрасілі аднога з найлепшых ганцавіцкіх майстроў ганчарнай справы Віталя Шапялевіча, які прадставіў выставу сваіх вырабаў і паказаў, як яны вырабляюцца.

На працягу двух дзён адна за другой ішлі вучні з розных школ на экскурсіі ў музей, дзе Віталь расказваў пра тое, як нашы продкі нарыхтоўвалі гліну, як захоўвалі яе дзясяцігоддзямі для нашчадкаў, каб матэрыял станавіўся пластычным і паслухмяным для рук ганчара. Расказаў, як “білі бабу” – на падлозе высцілалі пласт гліны і білі па ёй велізарным драўляным молатам (даўбенькай). Слой за слоем укладвалі наступныя пласты, пакуль «баба» не дасягала метровай вышыні. Затым гліняную «бабу» габлявалі, здымаючы з яе тонкія пласты. Каменьчыкі і карэнні адкідвалі. З вычышчанай гліны рабілі новую «бабу», і так да таго часу, пакуль матэрыял не набываў аднастайны склад. І толькі тады з яго рабілі вырабы.

Зараз гліну можна купіць гатовую, а вось зрабіць нават просты гаршчок вельмі няпроста. Па словах майстра, каб толькі навучыцца “цэнтраваць” гліну на крузе некаторым патрэбна два месяцы, а іншыя навыкі даюцца і за большы час.

Вучні гімназіі і школ з дапамогай ганчара садзіліся за ганчарны круг і за 5-10 хвілін з кавалачка гліны, шчаслівыя, трымалі ў руках ужо гатовыя вазачку ці гладышык.

“Не багі абпальваюць гаршкі”, – гэтую прыказку, бадай, ведае амаль кожны. І навучыцца ганчарнаму майстэрству можа таксама любы чалавек, які сапраўды гэтага захоча”, – кажа Віталь.

Толькі такіх, хто жадаў бы пачаць такую справу, амаль няма. У нас зараз многія ўмеюць толькі наракаць на лёс, чакаюць падачак ад дзяржавы, імкнуцца нейкім чынам стаць ільготнікамі. А зарабіць на кавалак хлеба, нават з маслам, добры ганчар заўсёды можа.

Даведка «ГЧ»

Шапялевіч Віталь нарадзіўся ў 1976 годзе ў горадзе Ганцавічы.

У 1996 годзе паступіў у мастацкае вучылішча ў гарадскім пасёлку Мір Гродзенскай вобласці. У 1998 годзе атрымаў спецыяльнасць ганчара, вытворцы мастацкіх вырабаў з керамікі. У 1998 – 1999 гадах працаваў ганчаром у майстэрні народнага майстра Алеся Косткі ў горадзе Мінску.

У 2000 годзе вярнуўся ў горад Ганцавічы, дзе па сённяшні дзень займаецца вырабам сувеніраў з дрэва і гліны. Супрацоўнічае з Ганцавіцкім раённым Домам рамёстваў.

Удзельнік раённых, абласных і рэспубліканскіх мерапрыемстваў:
— Рэспубліканскі фестываль-кірмаш працаўнікоў сяла «Дажынкі-2009» (горад Кобрын);
— Рэспубліканскі фестываль-кірмаш рамёстваў «Вясновы букет» (горад Мінск, 2010 год);
— Рэспубліканскі Дзень беларускага пісьменства (горад Ганцавічы, 2011 год);
— кірмаш рамёстваў «Палескі кірмаш» (горад Пінск, 2012 год);
— ІІІ Міжнародны пленэр ганчароў (вёска Гарадная, Столінскі раён, 2012 год);
— ІІ Міжнародны пленэр шэрай керамікі (Чарна Весь Касьцёльна – Немчын, Польшча, 2013 год).