Гастарбайтарам прыйдзецца выбіраць з варыянтаў: дрэнны і вельмі дрэнны

Дворники в Ганцевичах

Не сакрэт, што многія ганцаўчане вымушаны ездзіць на заработкі ў Расію. І тыя, грошы, якія яны прывозяць, падтрымліваюць на плыву шматлікія гандлёвыя прадпрыемствы раёна.
На жаль, няма афіцыйнай і нават неафіцыйнай статыстыкі пра тое, колькі ганцаўчан ездзіць у Расію. Але прыблізныя падлікі, зыходзячы з таго, што калі не сам, то ў кожнага ёсць сваяк ці сусед, які працуе на будоўлях Падмаскоўя ці Пецярбурга, дык тысяча чалавек набярэцца, хоць некаторыя ганцаўчане называюць лічбу ў два-тры разы большую. Нават калі з раёна працавала тысяча чалавек, а зарабляў кожны з іх у сярэднім у месяц па 1000 долараў ЗША, то за 10 месяцаў яны маглі прывезці 10 мільёнаў долараў. Тысячу долараў для будаўнікоў-гастарбайтараў год таму, калі курс у сакавіку мінулага года быў 30 расійскіх рублёў за 1 долар, мог зарабіць нават некваліфікаваны рабочы, падсобнік. Прафесійныя каменшчыкі, цесляры, сталяры, сантэхнікі зараблялі па 2–2,5 тысячы “зялёных”.
Але будзем зыходзіць з умоўных 10 мільёнаў долараў, большая частка з якіх расходавалася ў Ганцавічах. Канешне, не ўсе грошы траціліся ў Ганцавічах, але ўсё ж значная іх частка, бо мужчыны-гастарбайтары забяспечвалі ўсім неабходным свае сем’і, і іх жонкі нават не думалі пра нейкую там работу, няблага жылі, дазваляючы сабе прывабна апранацца і добра харчавацца. Гэта толькі зараз і самі афіцыйна непрацуючыя, і іх жонкі задумаліся, што рабіць, каб не прылічылі да «тунеядцев».

Дык вось, нават калі 6 млн долараў гастарбайтары і іх сем’і трацілі на пакупку тавараў і паслугі ў раёне, то гэта давала магчымасць працаваць гандлёвым прадпрыемствам, даваць людзям працу і зарплату, укладваць грошы ў развіццё. Усе вы бачылі, што ў Ганцавічах як на дражжах вырасталі новыя магазіны: райпоўскія, прыватныя, адкрыўся цэлы гандлёвы цэнтр – і іпэшнікі на рынку не гаравалі. Толькі мэблевых магазінаў у Ганцавічах не менш за пяць, аўтамагазінаў шэсць ці сем. Але, на вялікі жаль, залатая жыла з Расіі ўжо не будзе прыносіць такіх даходаў беларусам, як у мінулыя гады.

І калі эксперты, у тым ліку і расійскія, не памыляюцца, што ў Расіі будзе сур’ёзны эканамічны спад, то чакаюць ганцаўчан нялёгкія часы. І прагнозы гэтыя прадказальныя, у адрозненне ад крызісаў 2005 і 2008 гадоў. Падзенне кошту на нафту – гэта адзін з асноўных паказчыкаў, што ў Расіі паляпшэння эканамічнага росту не будзе. Расія па-ранейшаму сядзіць на нафтавай іголцы. Сфарміраваны бюджэт РФ пры кошце на нафту ў 80 долараў за барэль ужо правальны. Ці падымецца яна вышэй за 70 долараў, эксперты лічаць малаверагодным. Нафта зараз каштуе каля 60 долараў за барэль. Да таго ж знешнепалітычныя адносіны з Расіяй ў свеце каардынальна змяніліся. Як бы ні казырыліся расійскія палітыкі, санкцыі дабра не прынеслі. І Пуцін ужо не так насмешліва адносіцца да санкцый. Без замежных крэдытаў нават такая магутная краіна ўжо мае цяжкасці. Вайна ва Украіне вымагае таксама вялікіх выдаткаў, якія трацяцца на забяспячэнне і фінансаванне так званых апалчэнцаў. Да таго ж з’явіўся Крым, куды прыйдзецца нямала ўкладвацца. А з-за гэтай сітуацыі Расія не атрымае інвестыцый, а значыць, рост эканомікі мінімум запаволіцца, а хутчэй за ўсё, будзе адмоўным.

Акалічнасці вялікай палітыкі і эканомікі суседняй Расіі, на жаль, адаб’юцца на кожным з жыхароў Ганцаўшчыны. Ланцужок негатыўных наступстваў прадказальны. Ганцавіцкія гастарбайтары кажуць, што кошты ў расійскіх рублях на будаўнічыя работы засталіся тыя самыя, а курс рубля, самі ведаеце, абваліўся да 62 расійскіх рублёў за долар. А ў сакавіку мінулага года аднаго “амерыканца” можна было абмяняць на 30 рублёў. Мой знаёмы, якія нядаўна вярнуўся з Расіі, на расійскія грошы накупляў тавараў, якія пакуль што там былі таннейшымі. Сказаў, што грошы везці было нявыгадна.

І вось калі многія гастарбайтары не прывязуць грошы з Масквы ў Ганцавічы, што будзе з гандлёвымі прадпрыемствамі? Даходы ўпадуць, зарплаты знізяцца, некаторыя прыватныя прадпрыемствы і ІП зачыняцца, падаткаў плаціць стануць менш. Выжывуць мацнейшыя.

Значна ўзрасце канкурэнцыя, як у гандлёвай сферы, так і ў працоўнай. Гэта і добра, і дрэнна адначасова. Добра, бо ў гандлі павысіцца якасць пры меншай цане на тавары. А дрэнна, бо і так працаўладкавацца няма куды, а калі гастарбайтары не паедуць і пачнуць шукаць працу патэнцыйныя тунеядцы, то працаўладкаванне можа стаць платным. Простай мовай, з карупцыяй, якой улады аб’явілі вайну, будзе змагацца яшчэ цяжэй, бо на работу зноў могуць браць за хабар. А магчымасць, што частка гастарбайтараў можа вярнуцца дахаты, рэальная. Асабліва тыя, хто мае 40–45 гадоў, але не мае працоўнага стажу. І не толькі таму, што яго прылічаць да тунеядцаў, а таму, што з’явіўся ўказ № 570 «Пра ўдасканаленне пенсійнага забеспячэння». Мінімальны стаж для прызначэння пенсіі ўжо павінен быць не менш 15-ці гадоў.

Хутка пацяплее, і тым, хто працаваў за межамі краіны ў мінулыя гады, прыйдзецца выбіраць паміж дрэнным і вельмі дрэнным варыянтамі. Беларускі рубель будзе зніжацца, расійскі, хутчэй за ўсё, таксама. І тут важна сачыць, чыя валюта будзе абвальвацца павольней. Калі беларускі рубель акажацца больш устойлівым, то варта працаваць у Беларусі, а калі не, то працоўныя зноў пацягнуцца ў Расію. У любым выпадку ў бліжэйшы час гастарбайтары будуць змушаны працаваць за значна меншыя грошы, чым раней.

А Ганцавіцкі раён чакае зніжэнне даходаў насельніцтва і прадпрыемстваў. Толькі куды ўжо зніжацца…