Хочаш зарплату? Бяры прадуктовы паёк

У СВК «Дубнякі» работнікі, якія не жадаюць браць сухія пайкі, заработную плату атрымліваюць апошнімі / Фото: Фота Аляксандра Навіцкага

“У нас у канторы ўсім выплачваюць зарплату, а мне, маёй 21-гадовай дачцы Галіне, якая працуе ветырынарным урачом, і мужу, які працуе трактарыстам, не даюць, бо я адмовілася браць прадуктовы паёк. А навошта ён мне? Я мінулыя месяцы брала і частку прадуктаў выкінула, – расказала Людміла Васільеўна. – Сказалі, што, калі грошай хопіць, атрымаю іх пасля таго, як усім выплацяць”.
Па словах даяркі, паёк выдавалі на суму 270 рублёў. А так як у іх сям’і тры чалавекі, то абавязваюць браць два прадуктовыя наборы.

Праз 15 хвілін пасля званка журналісты “ГЧ” былі ўжо ў праўленні СВК “Дубнякі”. Журналіст «ГЧ» пацікавіўся ў касіра, ці сапраўды жанчыне не выдалі зарплату з-за таго, што тая адмовілася браць прадуктовы паёк. Касір адказала, што гэта распараджэнне галоўнага бухгалтара. “Чаму адны працаўнікі павінны браць натураплату, а іншыя не? Можа, і іншыя не жадаюць браць, але бяруць, і мы таксама! Такое становішча зараз не толькі ў нашым сельгаскааператыве”, – сказала касір. 

Праз некалькі хвілін падышла жанчына, якая званіла ў “ГЧ”, і яе дачка. Даярка абуралася: яна, яе грамадзянскі муж і дачка – усе трое працуюць у калгасе, заробкі ў іх невысокія (3–3,5 мільёны рублёў), патрэбна аплачваць камунальныя паслугі, а тут яшчэ гэтыя пайкі. “Я ўжо два разы іх брала. Там малочка, сыркі, цукар, алей – колькі ж можна іх даваць? А калі мы тыя сыркі не ямо? Дык іх браць і выкідаць ці што з імі рабіць? – хвалявалася жанчына. – Выбару няма, што браць, паклалі ў пакет – і бяры, што далі”.

Пасля размовы з рэдактарам “ГЧ” Пятром Гузаеўскім касір выклікала галоўнага бухгалтара. Як патлумачыла галоўны бухгалтар СВК Вольга Булат, практыка, што ва ўсіх сельгаскааператывах Ганцаўшчыны ды і ў іншых раёнах Беларусі частку зарплаты выдаюць прадуктамі, апошнія месяцы вельмі распаўсюджаная. Да гэтага вымусіў цяжкі фінансава-эканамічны стан калгасаў. Але пакуль незадаволеных не было. “Сітуацыя цяжкая, таму было прынята рашэнне даваць частку заробку прадуктамі ў межах 300 тысяч рублёў, але мы даём на 150 тысяч малочкай, а малочны камбінат дазваляе астатняе аддаваць іншым – цукрам, алеем, – сказала Вольга Мікалаеўна. – Калі ў каго зарплата да мільёна, мы ім не даём паёк». Па яе словах, былі выпадкі, калі працаўнікі свае пайкі перапрадавалі другім калгаснікам, бо прадукцыя таннейшая, чым у магазіне.

“ГЧ” ужо друкавала артыкул пра тое, што работнікі сельгаскааператываў атрымлівалі на 250–300 тысяч рублёў прадуктамі і былі нават задаволены. Напрыклад, у Раздзялавічах (у СВК “Адраджэнне”) у мінулым месяцы мы не знайшлі ніводнага чалавека, які б адмовіўся браць паёк. Людзі палічылі, што ў магазіне некаторыя тавары каштуюць даражэй, і нават абрадаваліся. З трохсот тысяч рублёў, якія калгаснікам у Раздзялавічах выдалі прадуктамі харчавання ў кошт зарплаты, эканомія склала каля 80–100 тысяч рублёў. Такі бартар іх задаволіў.

Аднак ёсць адна важная акалічнасць: фінансавыя праблемы калгаса пры разліках натураплатай ніхто не мае права перакладваць на плечы работнікаў без іх згоды. Паводле працоўнага заканадаўства, заработная плата выплачваецца ў грашовых адзінках Рэспублікі Беларусь (ч.1 арт. 74 Працоўнага кодэкса Рэспублікі Беларусь). Ва ўмовах няўстойлівага фінансавага становішча арганізацыі дапускаецца замена грашовай аплаты цалкам ці часткова ў натуральнай форме (ч.2 і 3 арт. 74 ПК Рэспублікі Беларусь). Такая аплата можа ажыццяўляцца шляхам выдачы прадукцыі і тавараў, вырабленых самой юрыдычнай асобай або набытых у трэціх асоб. У адпаведнасці з дзейсным заканадаўствам у стаўленні да натуральнай аплаты працы ўсталявана наступнае абмежаванне: замена грашовай аплаты цалкам ці часткова натуральнай аплатай дапускаецца толькі са згоды работніка (ч.2 арт. 74 ТК).

“Вы ж разумееце, што скаргі ў міжраённую інспекцыю па працы ці ў пракуратуру будуць, і лішнія праверкі гаспадарцы не патрэбны”, – сказаў рэдактар “ГЧ”.

Гэтыя аргументы аказаліся рашаючымі, і галоўны бухгалтар дала дазвол выдаць зарплаты даярцы, яе мужу і дачцэ. «Калі вы не хочаце браць паёк – не бярыце! Ідзіце і атрымайце вашу зарплату», – сказала Вольга Булат.

У хуткім часе ў праўленне СВК прыехаў і кіраўнік гаспадаркі Уладзімір Грыгаран. Уладзімір Ваганавіч патлумачыў, што раней ніхто з работнікаў не скардзіўся.

Як сказаў кіраўнік, складанае становішча звязана з тым, што ёсць праблемы з рэалізацыяй сельгаспрадуцыі, у прыватнасці, мяса. “Мясакамбінаты не хочуць прымаць жывёлу, ледзьве не са слязьмі прыходзіцца ўпрошваць. А трэба спачатку заплаціць падаткі, у фонд сацыяльнай абароны і толькі потым зарплату. А грошай на ўсё не хапае. Такая вось зараз сітуацыя, на жаль. Будзем спадзявацца на лепшае і на тое, што работнікі нас разумеюць”, – сказаў старшыня.