Пра лабірынт «фаўны» і дабрадзейнасць дурняў

У маштабах гісторыі не так ужо шмат часу прайшло з тае пары, калі на прыхільнікаў адмены рабства і на тых, хто выступаў за роўныя магчымасці ў атрыманні вышэйшай адукацыі і ўдзелу ў галасаванні для мужчын і жанчын, глядзелі, быццам на вар’ятаў.

Сёння гэткім жа незразумелым позіркам кансерватыўнае беларускае грамадства суправаджае абаронцаў жывёл і ўсіх тых, хто па дабрыні душэўнай спрабуе адстойваць першаснае права братоў нашых меншых – права на жыццё.

З вуснаў рупараў дзяржаўнай ідэалогіі мы можам пачуць заявы пра «неіснуючыя правы жывёл» (Алег Раманаў, тэлеканал АНТ), а ў гаворцы затурканых шматлікімі праблемамі абывацеляў нярэдка праскоквае раззлаванае: «Ды што вы лезеце са сваімі жывёламі, калі ў нас да людзей нікому справы няма?»

У канчатковым выніку ўсе гэтыя рэплікі ілюструюць адну непрыгожую рэч: беларускае грамадства развучылася думаць. Проста думаць.

Не кажучы ўжо пра тое, каб распаўсюджваць працэс мыслення не толькі на свае вузкалобыя інтарэсы, але яшчэ і на навакольны свет.

Зусім нядаўна Палата прадстаўнікоў цяперашняга парламента прыняла ў першым чытанні законапраект «Аб абыходжанні з жывёламі».

Дарэчы, гэтай падзеі папярэднічала цэлае дзесяцігоддзе амаль беспаспяховай барацьбы абаронцаў жывёл за тое, каб закон усё ж такі абараняў апошніх, а не проста разглядаў іх як звычайную маёмасць альбо біялагічны аб’ект, які прыраўноўваецца да смецця.

Спрэчных пытанняў і некарэктных фармулёвак засталося мноства. А ў характары ўзаемадзеяння парламентарыяў з абаронцамі і спецыялістамі, якія працуюць з жывёламі, выразна прасочваецца фармалізм і пыхлівае чыноўніцкае нежаданне адэкватным чынам рэагаваць на патрабаванні людзей.

Самае галоўнае, што дадзены законапраект так і не фармулюе дакладную і эфектыўную мадэль вырашэння праблемы скарачэння колькасці безнаглядных жывёл.

Іншымі словамі, законапраект, стаўшы Законам, толькі пагоршыць сітуацыю, таму што:

1)    жывёлы па-ранейшаму будуць проста-такі ў гіганцкіх маштабах знішчацца, да таго ж часцяком з выкарыстаннем забароненага ў большасці краін дытыліна;

2)    такі варыянт скарачэння колькасці безнаглядных жывёл не толькі жорсткі і амаральны, але і сумніўны, бо пры дадзеным раскладзе папуляцыя мае ўласцівасць адносна хутка аднаўляцца;

3)    ступень адказнасці за жорсткае абыходжанне з чатырохногімі застанецца сімвалічнай, а значыць, не толькі службы адлову, але і радавыя адмарозкі будуць практычна легальна тапіць, цкаваць і ўсяляк здзекавацца над тымі, хто загадзя слабей іх (дарэчы, цалкам верагодна, што ў гэты лік можа выпадкова патрапіць нават ваш хатні любімец);

4)    утрыманне служб адлову будзе ўсё гэтак жа фарміравацца на падставе сродкаў падаткаплацельшчыкаў. І выдаткі на гэтае ўтрыманне будуць зусім не менш патэнцыйных выдаткаў на ўтрыманне прытулкаў;

5)    і нарэшце, таму, што кожны з нас будзе па-ранейшаму падвяргацца  рызыцы быць пакусаным агрэсіўным бяздомным сабакам і мець верагоднасць падхапіць блох ад бадзяжных катоў, бо праблема скарачэння колькасці безнаглядных жывёл так і не будзе вырашана!

На дадзены момант у Віцебску існуе адзіны ў рэспубліцы(!) дзяржаўны прытулак для жывёл, адкрыты, што не менш дзіўна, пры падтрымцы мясцовых уладаў.

Па словах дырэктара прытулка Наталлі Зубавай, губернатар і мэр асабіста наведвалі дадзены аб’ект і аказвалі ўсебаковае садзейнічанне праекту. А найбольш складанай праблемай застаецца нават не недахоп фінансавання (прытулак існуе выключна за кошт добраахвотных ахвяраванняў грамадзян), а коснасць мыслення нашага насельніцтва, адсталасць і дзікунства ў дачыненні да чацвераногіх.

У іншых гарадах краіны, асабліва на перыферыі, жывёл працягваюць адстрэльваць, забіваць электрычным токам, атрутамі, мяркуючы, што «так і трэба». У гэты жудасны канвеер смерці, што часам адбываецца прама на вачах дзяцей, нярэдка трапляюць і жывёлы, якія маюць гаспадароў.

Канцлагер для жывёл

У двухмільённым Мінску чыноўнікі на чале з мэрам М.А.  Ладуцькам лічаць будаўніцтва аналагічнага прытулка «заўчасным». Ніякіх разумных аргументаў, які б падмацоўвалі такую пазіцыю, яны не прыводзяць, ківаючы толькі на тое, што ў сталіцы дзейнічае нібыта адпаведнае профілю прадпрыемства – «Фаўна горада». Аднак «Фаўна» – гэта не прытулак! Гэта пункт часовай ператрымкі, трапляючы ў які жывёла атрымлівае шанец захаваць жыццё, абмежаваны тэрмінам не больш за два тыдні.

А за права забраць з вышэйзгаданага пункта сабаку (у тым ліку і свайго, страчанага на вуліцы) грамадзянін павінен заплаціць пэўныя грошы «за ўтрыманне». Гэта толькі ў тым выпадку, калі ён паспее яго выкупіць перад тым, як сабака будзе прададзены для правядзення медыцынскіх вопытаў або падвергнуты ўсыпленню. І гэта з улікам таго, што дадзены канцлагер для жывёл цалкам фінансуецца з кішэняў  падаткаплацельшчыкаў!

Наогул, «Фаўна» – гэта рэальны макет нашага грамадства ў мініяцюры, гэта адлюстраванне ўсіх нас, з нашай славутай, але несапраўднай талерантнасцю, з прыстасавальніцтвам, з прынцыпам «мая хата з краю», з няздольнасцю весці дыялог і нежаданнем адстойваць свае правы.

І калі б жывёлы маглі гаварыць, то мы б наслухаліся такога пра сябе, даражэнькіх, што вызначэнне «homo sapiens» варта было б адразу перагледзець з нагоды ягонай відавочнай неадпаведнасці рэчаіснасці.

Дзе “зарыты” сабака?

І яшчэ адна рэч, якая дзівіць: мы вельмі любім параўноўваць сябе з тымі, хто жыве горш за нас. Такі вось дурны спосаб падвышэння самаадзнакі. Дык чаму б не параўнацца з тымі, хто жыве лепш?

Чаму б не пачаць нарэшце думаць перад тым, як нешта будзе здзейснена, а не потым, сумна ўздыхаючы і прыгаворваючы: «харошая мысля прыходзіць апасля».

Чаму ж гэта адбываецца? Ды таму, што занадта шмат вакол абыякавых. Занадта шмат тых, хто не ў стане браць на сябе адказнасць, самастойна рабіць канкрэтныя крокі і прапанаваць дапамогу, тых, хто разважае прыкладна так: «мне няма калі вырашаць свае пытанні, а тут яшчэ нейкія жывёлы», «ды забярыце іх усіх сабе!”, “асабіста мне ЎСЁ РОЎНА як, галоўнае – прыбярыце адсюль гэтых катоў і сабак».

Вось тут і зарыты сабака (у фігуральным сэнсе, вядома). Гэта ключавая пазіцыя большасці, якой усё роўна. І таму нехта павінен прыйсці і ўсё зрабіць. За нас. І гэты нехта, трэба сказаць, прыходзіць. Спачатку ён штурхае нагой галоднае кацяня. Потым збівае дубінкай кволую дзяўчыну.

Усё гэта – звёны аднаго ланцуга, у які закутыя ўсе мы. Як саўдзельнікі і маўклівыя сведкі таго, што адбываецца. І калі мы будзем маўчаць і далей, значыць, заўтра прыйдуць ўжо за намі. З маўклівай згоды большасці, бясспрэчна…

Наш народ прывык маўчаць. А маўчанне, як сцвярджаў англійскі філосаф, гісторык і палітычны дзеяч Фрэнсіс Бэкан, гэта дабрадзейнасць дурняў.

Мы маўчалі, калі быў гвалтоўна разагнаны парламент і перакроена Канстытуцыя. Маўчалі, калі беларуская мова на афіцыйным узроўні пачала ператварацца ў поле для кпінаў.

Маўчалі, калі збівалі і кідалі за краты нявінных людзей. Маўчалі, калі незалежнасць краіны стала выменьвацца на сумніўныя кароткатэрміновыя дывідэнды для вузкага кола прывілеяваных асоб.

Мы традыцыйна маўчым і ў адказ на абсурдны прысуд А. Бяляцкаму –  чалавеку, які многія гады свайго жыцця выдаткаваў на абарону нашых правоў. Нават акцыі пратэсту ў нас з нязменным атрыбутам – маўчаннем.

Таму дзе ўжо нам падаць голас у абарону істот, якія па волі прыроды размаўляць не могуць.