Каб выжыць даярка падзарабляе на ягадах

Летняя малочная ферма, на якой працуе жанчына, знаходзіцца ў полі за вёскай. На працы Тамара, даярка з васьмігадовым стажам, лічыцца перадавіком. Загадчык малочна-таварнай фермы Міхаіл Піваварчык прэзентаваў яе як заслужаную і старанную работніцу.

«Праца ў руках у яе гарыць! Звычайна доіць нашмат больш кароў, чым іншыя. А калі ёсць патрэба адправіць чалавека на якія спаборніцтвы, дык мы без доўгага роздуму пасылаем Тамару. Яна ў нас передавая, актыўная, прабіўная…»

І праўда: Тамара рухаецца як заведзеная юла, не пасядзіць на месцы ні хвіліны. Расказала, што прывыкла спяшацца, бо кожная хвілінка на рахунку: за некалькі гадзін удваіх з напарніцай яны павінна падаіць 213 кароў. У кожнай даяркі свой фронт работ – па чатыры даільныя апараты на чалавека.

Дойка разлічана па хвілінах

Да пачатку дойкі ў работніц нямала клопатаў. Жанчыны набіраюць у вёдры цёплай вады, бяруць анучы ў рукі, уздымаюць на плечы даільны апарат. Пастухі тым часам уключаюць даільную сістэму.

Каровы, пачуўшы сігнал, спрытненька рушаць да дойкі. Некаторыя з іх нават прыпускаюць па полі. «Яны сваю чаргу добра ведаюць і не парушаюць яе: самыя нецярплівыя і зранку, і ўвечары першымі дояцца, а іншыя спакойненька зойдуць у загон і ляжаць», – расказала Тамара.

Так і адбылося. Кароўкі ў чаканні свайго часу ляніва жавалі жвачку, а самыя ліслівыя тыкаліся пысамі ў рукі даярак. Тамара патлумачыла, што па мянушках у полі ўсіх кароў не запамінае: гэта ж не на ферме, дзе ля кожнай шыльда з іх мянушкамі вісіць. «У твар» пазнаём толькі сваіх любіміц. У мяне гэта Беласпінка. От жа ласкавая кароўка! Звычайна ў полі яна ў мяне доіцца, чакае, пакуль дойдзе да яе чарга, і просіцца, каб я яе пагладзіла, у вочы заглядае… Песта… Ну і як тут не расчуліцца?!» – кажа даярка.

Размову вяскоўка вядзе, не адрываючыся ад дойкі. Перад тым як паставіць апарат, вымя каровы трэба старанна памыць. Даярка згінаецца ў тры пагібелі перад чарговай каровай і далучае калектар. У гэты момант жывёлы паво­дзяць сябе па-рознаму: некаторыя актыўна махаюць хвастом і пераступаюць з нагі на нагу, а іншыя наровяць ляснуць даярку нагою.

Прывычка

Адначасова ў адной даяркі дояцца 3-4 каровы, больш – нельга па стандарту. Як правіла, гэты працэс займае 6-8 хвілін.

«Чым хутчэй рухаешся, тым хутчэй скончыш дойку. А як жа іначай? За тры гадзіны мы ўдваіх павінны выдаіць усіх кароў, – сказала любашаўка. – Канешне, утраіх было б спрытней, але мы самі папрасілі кіраў­ніцтва, каб працаваць у зменах па дзве даяркі праз дзень. У летнюю пару нам гэтак лягчэй, асабліва ў спякоту… Бывае, галаву напячэ на сонцы так, што прыйдзеш з дойкі і спаць валішся. А на раніцу ізноў на дойку ісці. Цяжка…»

Летам кароў дояць два разы на суткі, прычым першая дойка пачынаецца тады, калі большасць вясковых жыхароў працягвае бачыць сны. Тамара Данілковіч ставіць будзільнік на 4 гадзіны раніцы, бо ў 5 га­дзін ужо трэба быць на працы. Ранішняя дойка доўжыцца да 8-30 ці 9 гадзін. Потым перапынак, і ў пяць вечара трэба зноў быць «на пасадзе». Ізноў некалькі гадзін дойкі – і толькі бліжэй да 10-й гадзіны вечара можна «выдыхнуць». Але ў 4 гадзіны раніцы зноў зазвініць будзільнік. Цяжка ўявіць, як можна прыстасавацца да такога рэжыму, але вяскоўка жыве ў такім рытме ўжо шмат гадоў.

«Прывычка», – лаканічна адказала даярка.

Адпачынак даяркі: у лес у чарніцы

Кажуць, што добра працуе той, хто добра адпачывае. Але гэта не пра Тамару. Цяпер, у сезон нарыхтоўкі чарніц, няма калі адлежвацца, трэба грошы зарабляць. У свой выхадны дзень яна ездзіць у лес двойчы і зарабляе больш за 140 рублёў. Калі трэба на дойку, то ў лесе бывае толькі адзін раз, і там яе заробак – ад 40 рублёў.

«Добры «прывар» да маёй зарплаты. На ягадах за некалькі дзён можна зарабіць, як на працы» – расказала вяскоўка.

Тамара казала, што сапраўды адпачыць для яе – вялікая радасць, і звычайна свой адпачынак яна праводзіць ля тэлевізара ці спіць. Але ізноў жа – не ўлетку: як і ў любой вясковай жанчыны ў яе дома таксама шмат працы: вялікая гаспадарка (дзве каровы, свінні, куры), градкі. «Бывае, прыйдзеш без сіл, паляжыш крыху, а потым перажываеш, што чагосьці не зрабіла па хаце, і з гэтымі думкамі ідзеш на працу. Часу ні на што не хапае…» – расказала жанчына.

Маладосць даяркі – у руху

У Тамары вялікая сям`я. Разам з мужам яны гадуюць двух сыноў дзве дачкі, прычым самая малодшая – яшчэ школьніца. Аднак турботы і шмат працы амаль не адклалі адбітак на знешнасці вяскоўкі: у свае 42 гады яна сімпатычная жанчына з ветлівай усмешкай. І нават працоўная вопратка яе ніяк не псуе, а наадварот, надае своеасаблівы шарм. На камплімент «Як удаецца падтрымліваць знешнасць у такіх умовах?» яна смяецца. «Не ведаю! Можа, гены такія ад бацькоў дасталіся, а можа, што пастаянна ў руху, падтрымліваю, так сказаць, здаровы лад жыцця. Хоць і цяжка ён мне дастаецца», – пажартавала яна.

Чамусьці не плацяць…

За сваю працу даярка атрымлівае, па яе словах, малаватую зарплату. Асабліва турбуе, што з надыходам летняй спякоты і так невялікія заробкі ў яе паменшалі: за мінулы месяц жанчына атрымала 211 рублёў. «Малако «ўпала», і заробку цяпер няма. Наша ж зарплата залежыць ад надояў – калі іх няма, дык і атрымваем мізер», – уздыхнула даярка і дабавіла: «Мы павінны зарабляць тысячу не менш, але чамусьці не плацяць…»

На яе думку, мінімум, які патрабна плаціць даяркам – гэта рублёў 600-700. Але такія зарплаты толькі ў марах. «Калі нам такія грошы будуць плаціць – невядома. Гаспадарка ў крызісе, грошай няма, добра, што плацяць тое, што атрымліваецца», – сказала вяскоўка.

«Кватэрнае пытанне» пры выбары прафесіі

Пра такую працоўную «кар’еру» жанчына не марыла, проста лёс так склаўся. Раней працавала на фермах у Любашаве, у Хатынічах раздойвала першацёлак. А восем гадоў таму падмяняла адпачынак у іншай даяркі, і былы кіраўнік гаспадаркі Міхаіл Сергіеня «завабіў» яе на пастаянную працу, паабяцаўшы даць «калгасны» домік.

«Мо праз паўгода мы ўжо жылі ў сваёй хаце. Каб не жыллё, дык мо і не згадзілася б. А цяпер магу з упэўненасцю сказаць: гэта маё. Іншай прафесіі я не ўяўляю. Дый куды ісці працаваць – усюды крызіс. А так хоць які заробак», – патлумачыла жанчына.