Чаму паступова растуць кошты на паліва ў Беларусі

У краіне адбылося ўжо дзявятае павышэнне цэн на паліва з пачатку бягучага года, якое ўжо падаражала на 5%. У мінулым годзе цэны на паліва мяняліся 28 разоў, у 2018 годзе – 27 разоў.

Паліва ў рэспубліцы даражэе часцей, чым любая іншая група тавараў. «Белнафтахім» робіць капеечныя падаражанні ў рамках прынятай палітыкі стрымлівання коштаў.

Усе мы памятаем вялікія падаражанні паліва адразу на 15% летам 2011 года і звязаныя з ім пратэстныя акцыі “Стоп бензін” у Мінску. Цэны на паліва звязаны з нафтавым пытаннем, якое для Беларусі застаецца адкрытым, бо так і нявырашана пытанне з пастаўкамі нафты і газу ў нашу краіну.

Сама нафта на сусветным рынку таннее, але для Беларусі гэта мае ўскоснае значэнне. Таму што нашы НПЗ шмат гадоў куплялі расійскую нафту па коштах, якія былі значна таннейшымі, чым на сусветным рынку. Беларускае кіраўніцтва ўсё яшчэ спрабуе вытаргаваць у расійскага боку больш выгадныя ўмовы куплі нафты і кампенсаваць свае падаючыя прыбыткі.

Не памаглі ў гэтай справе танкеры нафты з Нарвегіі. Апошнія дадзеныя сцвярджаюць, што з-за падатковага манеўра ў мінулым годзе Беларусь страціла 330 мільёнаў долараў свайго патэнцыйнага прыбытку.

З гэтай нагоды з 1 лютага вырас на 6,6% тарыф на транзіт расійскай нафты па трубаправодзе “Дружба”, хаця Мінск намагаўся павялічыць яго на 16%.

Пагаршаецца сітуацыя з экспартам беларускіх нафтапрадуктаў, які быў асноўнай крыніцай даходаў для НПЗ; яны, дарэчы, правялі мадэрнізацыю для павелічэння сваіх працоўных магутнасцей з 16 да 24 млн тон у год.

Таму, калі на сусветным рынку нафта таннее, для Беларусі яна даражае. “Белнафтахім” – кампанія, якая ўсталёўвае кошты на паліва ў краіне. Таму айчынныя АЗС у сваім павышэнні коштаў на паліва сыходзяць з лічбаў, якія прапаноўвае “Белнафтахім”.

Па словах аглядальніцы “Белрынку” Таццяны Манёнак, канфлікты з Расійскай Федэрацыяй адносна паставак энергарэсурсаў узнікаюць увесь час.

Канец і пачатак кожнага года – гэта цяжкі перыяд для Беларусі, бо ў гэты час вядуцца перамовы адносна новых гадавых паставак нафты і газу ў нашу краіну.

“У такой сітуацыі, як зараз, Беларусь яшчэ не апыналася. Расія з’яўляецца манапалістам сыравіны, ад якога Беларусь залежала ўсе гады. Змагацца з манапалістам можна толькі з дапамогай альтэрнатывы”, – кажа эксперт.

Пра актуальныя пытанні адносна паставак нафты і газу Уладзімір Пуцін і Аляксандр Лукашэнка гутарылі паміж сабой на сустрэчы ў Сочы. Яны ўзгаднілі цэны на газ – 127 долараў за тысячу кубаметраў для Беларусі.

Па нафце пытанне аказалася больш складаным: беларускі лідар просіць зніжку, Масква ж увязвае гэтае пытанне з інтэграцыяй дзвюх краін на ўмовах, якія беларускаму боку нявыгадныя і могуць пагражаць страце суверэнітэту. А таму кошты на паліва ў нашай краіне будуць павышацца.

Таццяна Манёнак сцвярджае, што да прэзідэнцкіх выбараў, якія могуць адбыцца гэтым летам, у Беларусі будзе ўсё ж нейкае стрымліванне коштаў на паліва. Але што будзе далей? Эксперт пакуль не можа спрагназаваць сітуацыю, бо яна можа быць выбуховай.