Дапамагаць людзям можна і без мандата, але з ім – эфектыўней

На час перадвыбарнай кампаніі галоўны рэдактар пайшоў у адпачынак, аднак адгукнуўся на просьбу даць інтэрв’ю, бо паступала шмат пытанняў ад чытачоў газеты. І сёння мы гутарым з кандыдатам у дэпутаты Ганцавіцкага раённага Савета дэпутатаў дваццаць сёмага склікання па Камунальнай выбарчай акрузе №7 Пятром Гузаеўскім.

– Пётр Паўлавіч, пэўна, у вас, як у кандыдата ў дэпутаты, ёсць перадвыбарчая праграма. Якія яе пункты вы б назвалі ключавымі?
– Жаданне дапамагчы людзям у вырашэнні праблем – гэта і ёсць ключавыя пункты маіх і перадвыбарчай, і паслявыбарчай праграмы…

Ключавыя – гэта тыя, якія найбольш хвалююць ганцаўчан і грунтуюцца на іх рэальных патрэбах. Людзей зараз цікавіць, як дабіцца павышэння даходаў – бо на ўсё растуць цэны; дзе знайсці работу з дастойнай зарплатай, каб не жыць ледзьве зводзячы канцы з канцамі; як абараніць свае правы і інтарэсы ва ўзаемаадносінах з работадаўцамі і з супрацоўнікамі праваахоўных органаў; як дабіцца нармальных умоў пражывання, абслугоўвання ЖКГ, медыцыны; дзе адпачыць; як арганізаваць свой бізнес і іншыя.

Па кожным з названых пунктаў у мяне ёсць прапановы. Упэўнены, что частку праблем з дапамогай выбаршчыкаў вырашыць можна. Няхай не ўсё, але гэта лепш, чым сядзець і чакаць манны нябеснай.

– Адной з самых вострых праблем нашага раёна з’яўляецца беспрацоўе. У чым вы бачыце яе вырашэнне?
– Фінансаваць сацыяльныя праграмы ў тых маштабах, як было раней, дзяржава ўжо не можа. Таму, акрамя нас саміх, нашы праблемы мала каго цікавяць, а значыць, трэба праяўляць сваю актыўнасць. Калі яна будзе, то дзяржава павінна дапамагчы.

Шляхі вырашэння могуць быть такія: альбо дзеючыя прадпрыемствы павінны праводзіць дыверсіфікацыю – асвойваць новыя віды вытворчасці, пашыраць асартымент выпуска емай прадукцыі, альбо будуць стварацца новыя прадпрыемствы.

Яшчэ адзін шлях – самім пачынаць свой бізнес. Ганцаўчане павінны быць максімальна праінфармаваны пра магчымасці яго стварэння, пра тое, як атрымаць субсідыю, льготны крэдыт, як скласці бізнес-план.

У Ганцавічах існуе Савет прадпрымальнікаў, які мог бы кансультаваць, дапамагаць складаць бізнес-планы і пралічваць рызыкі, пэўны час аказваць кансультацыі ў перыяд станаўлення і развіцця.

Але пра дзейнасць Савета нічога не вядома. Калі ён непрацаздольны, яго трэба мяняць. Калі ж няма такіх спецыялістаў у Ганцавічах, можна скарыстаць магчымасці атрымаць кансультацыі за межамі раёна.

Ёсць магчымасць і бясплатна наведаць семінары і трэнінгі для тых, хто мае жаданне адкрыць свой бізнес. Толькі гэта чамусьці нашы землякі не выкарыстоўваюць.

Стварэнне працоўных месцаў – гэта новыя паступленні ў бюджэт і новыя магчымасці расходаваць сродкі на паляпшэнне жыцця грамадзян нашага раёна.

Але такая праца павінна быць арганізавана сумесна з прадстаўнічымі, выканаўчымі органамі, грамадскімі арганізацыямі і насельніцтвам. Нельга, каб жыхары жылі ў асяроддзі, дзе пануе выказванне: “Нам с тобою думать неча, когда думают вожди”.

– Вы балатуецеся па выбарчай акрузе № 7. Пэўна, ведаеце, чым вылучаецца яна з ліку іншых гарадскіх участкаў?
– Я ў гэтай акрузе жыву, таму праблемы мне вядомыя: дрэнныя дарогі, няякасная вада, неўпарадкаваныя двары, затопленыя падвалы, дзіравыя дахі, адсутнічаюць стаянкі для аўтамабіляў і гульнёвыя пляцоўкі для дзяцей. Поруч з гэтым – іншы раз ігнараванне зваротаў жыхароў чыноўнікамі.

Так, у доме 16 па вуліцы Заводскай затоплены падвал. Аб гэтай праблеме мы даведаліся нядаўна, аднак вырашаць яе ніхто не спяшаецца. Каля дамоў 10 і 12 па Заводскай даўняя праблема добраўпарадкавання тэрыторыі. Яшчэ не так даўно “ГЧ” уздымала пытанне зараснікаў, і вось ужо новыя скаргі: цячэ каналізацыя.

Увогуле ж, тэрыторыя каля гэтых дамоў магла б не толькі радаваць прыгажосцю, але і прыносіць карысць, калі, напрыклад, арганізаваць там спартыўны гарадок ці проста месца для адпачынку. У дамах па вуліцы Будаўнікоў былі праблемы затапленняў і заліваў у час дажджоў.

Усе гэтыя праблемы можна вырашаць і без мандата дэпутата, важна падказаць людзям, як правільна гэта зрабіць, як напісаць зварот у абслугоўваючую арганізацыю і “прабіць” фінансаванне. Людзям для вырашэння такіх праблем патрэбна кансультацыя.

– Адна справа – убачыць і ўзняць праблемы, зусім іншая – вырашыць іх. Па словах адказных асоб, усё ўпіраецца ў дэфіцыт грошай. Як можна вырашаць праблемы, што патрабуюць вялікіх фінансавых уліванняў, якіх у бюджэце раёна пакуль няма? Дзе браць сродкі, адкуль чэрпаць рэзервы?
– Дзе браць грошы? Зарабляць! А яшчэ – эфектыўна выкарыстоўваць тыя сродкі, якія ёсць, распрацоўваць выгадныя праекты, якія прынясуць аддачу, і не красці.

Адкуль могуць у нас быць грошы, калі зімою ў пад’ездах адчынены дзверы, выбіты шыбы, калі праз парывы ў водаправодзе месяцамі выцякае вада, калі днём гараць лямпачкі?

Вось дзе дзясяткі і сотні мільёнаў рублёў! І не дапамогуць ніякія дэпутаты, не станем мы жыць лепш, пакуль самі людзі будуць гадзіць у пад’ездах, абы-дзе кідаць смецце, даваць і браць хабар, напівацца да свінячага піску, красці і не паважаць сваю гісторыю і культуру.

Праблема не толькі ў адсутнасці грошай, але і ў адсутнасці ініцыятывы па пошуку фінансавання. Ёсць абласныя і рэспубліканскія фонды, мэтавыя праграмы, рэзервовыя фонды, якія закладзены ў бюджэце, ёсць дзяржаўныя праграмы, праграмы ААН і міжнародных фондаў.

Ёсць Еўрапейскі банк рэканструкцыі і развіцця, які выдзяляе крэдытныя сродкі пад значна ніжэйшыя працэнты, чым беларускія банкі, – пад развіццё прыватнага сектара, па праграме крэдытавання мікра-, малых і сярэдніх прадпрыемстваў на рэалізацыю праектаў, накіраваных на паляпшэнне ўмоў жыцця насельніцтва, паляпшэнне экалагічных стандартаў, накіраваныя на паляпшэнне стану навакольнага асяроддзя.

Дзяржава таксама прадастаўляе магчымасць атрымліваць субсідыі і выгадныя крэдыты на адкрыццё і развіццё бізнесу. Тольки ведаюць пра гэта не ўсе, і карыстаюцца тыя, хто бліжэй да ўлады.

– Давайце паспрабуем разгледзець магчымасці фінансавання якога-небудзь канкрэтнага аб’екта, які патрабуе вялікіх сродкаў…
– Напрыклад, фізкультурна-аздараўленчыага комплекса з басейнам, пра неабходнасць будаўніцтва якога кажуць многія ганцаўчане. На яго ўзвядзенне патрэбна выдаткаваць не адзін мільярд рублёў.

У дадзеным выпадку неабходна, умоўна кажучы, “прабіць” фінансаванне асноўнай долі і выкарыстаць усе магчымасці дафінансавання з іншых крыніц – праз правядзенне суботнікаў, спонсарскія ахвяраванні, дзяржаўныя праграмы і г.д.

Патрэбна ініцыіраваць зварот жыхароў да кіраўніцтва вобласці, Саўміна і Прэзідэнта. Мясцовыя органы ўлады таксама павінны звярнуцца па дапамогу дзяржавы з сацыяльна-эканамічным абгрунтаваннем. А яно ёсць: сотні дзяцей і дарослых пакутуюць ад скаліёзу і наведваюць басейны ў іншых гарадах. Ганцаўчане трацяць грошы на транспарт і аплату іншагародніх басейнаў.

А хто палічыць, якія сродкі расходуюцца з бюджэту на медыцынскія паслугі і колькі каштуе здароўе людзей? Дык лепш жа стварыць умовы для здаровага ладу жыцця: лепш няхай яны займаюцца спортам, чым ужываюць наркотыкі і алкаголь. Пашкадаваўшы на гэта зараз, дзяржава праз гады затраціць у разы больш грошай на лячэнне і турму.

Канешне, гэта няпроста. Трэба прадставіць бізнес-план, які ў перспектыве дасць магчымасць калі не стаць прыбытковым, то быць на ўзроўні акупнасці. Але калі ў комплекса будзе добры гаспадар, то з’явяцца там, акрамя паслуг басейна, і трэнажорны зал, і фітнес, і сауна, і ўсё, каб датацыі з бюджэту не спатрэбіліся або былі невялікія.

Падключыць да гэтай справы трэба і нашых дэпутатаў парламента, абласнога Савета, каб яны падымалі гэтае пытанне з высокай трыбуны. Не ў крыўду ім будзе сказана, акрамя віншаванняў са святамі, іх праца карысці для ганцаўчан пакуль не прыносіць.

Іх трэба задзейнічаць ў лабіраванні інтарэсаў жыхароў нашага раёна, у тым ліку і для атрымання фінансавай дапамогі на канкрэтныя справы. Калі плакацца, што няма грошай, што патрэбны інвестыцыі, і пры гэтым сядзець і нічога не рабіць, то нічога і не атрымаем. Ёсць у дзяржавы грошы, толькі пакуль мы бяздзейнічаем, яны дастаюцца іншым.

– Петр Паўлавіч, існуе меркаванне, што ў дэпутатаў мясцовых Саветаў няма паўнамоцтваў, нічога яны не вырашаюць…
– Гэтае меркаванне няправільнае! Паўнамоцтваў у дэпутата мясцовых саветаў хапае. Іншая справа, што іх не заўсёды ведаюць нават самі дэпутаты. Ёсць закон “Аб статусе дэпутата мясцовага Савета дэпутатаў”, у якім прадугледжаны паўнамоцтвы і формы дзейнасці дэпутата. Прывяду толькі некаторыя з іх.

Дэпутат Савета можа ўдзельнічаць у праводзімых дзяржаўнымі органамі праверках працы дзяржаўных органаў і іншых арганізацый, размешчаных на тэрыторыі Савета, мае права звяртацца з запытамі ў розныя органы дзяржулады і арганізацыі, прадстаўляць сваіх выбаршчыкаў у дзяржаўных органах і іншых арганізацыях.

Дэпутат мае права ўносіць прапановы аб устараненні парушэнняў законнасці, а таксама – звярнуцца на сесіі з запытам да старшыні Савета, прэзідыума, кіраўніка выканаўчага камітэта, яго намеснікаў і кіраўнікоў арганізацый.

 Па дэпутацкім звароце яму павінны даваць адказ у 10-дзённы тэрмін, у той час як па Законе “Аб зваротах грамадзян” чакаць прыходзіцца іншы раз месяц. Дэпутат у сваёй акрузе мае права ўваходзіць у склад камісіі па прыёмцы дамоў да ацяпляльнага сезону.

Ад таго, ці дэпутат “падмахне” дакумент, ці сам праверыць гатоўнасць дома, залежаць умовы пражывання людзей і сумы, якія будуць плаціць жыхары кватэр.

– Калі чалавек з мандатам здольны вырашаць многае, дык чаму тады, на ваш погляд, большасць людзей нават не ведае сваіх дэпутатаў?
– А тут усё залежыць ад канктэтнага дэпутата. Тых, хто дапамагае людзям, будуць ведаць. А хто ж будзе ведаць таго, чыё прозвішча людзі бачаць толькі ў бюлетэні? Павінна быць зваротная сувязь дэпутата з жыхарамі. Адзін раз у месяц дэпутаты абавязаны сустракацца з выбаршчыкамі, выслухоўваць іх патрэбы і прапановы.

Часам людзі не ведаюць, як звярнуцца да дэпутата і чым ён можа дапамагчы. Два разы ў год дэпутаты павінны здаваць справаздачу перад выбаршчыкамі. Хто за чатыры гады бачыў, каб нейкі дэпутат напісаў у газету пра сваю дзейнасць, абмеркаваў з выбаршчыкамі іх праблемы?

У час гэтай выбарчай кампаніі амаль няма агітацыі, няма выступленняў кандыдатаў у дэпутаты перад людзьмі: гэта сведчыць пра тое, што ўсё запланавана загадзя. У «ГЧ» спачатку звярталіся некалькі кандыдатаў у дэпутаты, каб апублікаваць свае выступленні.

І ім гэта права было дадзена бясплатна. Але потым усе адмовіліся. Пэўна, спужаліся, што ў райвыканкаме іх прылічаць да апазіцыі (смяецца… – заўв. аўтара). Ну, і чые яны інтарэсы яны могуць абараніць?

– У такім выпадку, што датычыцца выбаршчыкаў, бутафорыя нейкая атрымліваецца…

– Так, ад выбаршчыкаў патрабуюць толькі з’явіцца на выбарчы ўчастак і кінуць бюлетэнь у скрыню – мусіць, каб не адвыклі гэта рабіць.

Увогуле, на мясцовых выбарах не патрэбна ніякае датэрміновае галасаванне. Цяпер нават калі з’явіцца адзін чалавек і прагаласуе «за», выбары адбудуцца. Датэрміновае галасаванне – гэта ўвогуле лішняя трата грошай і часу для вялікай колькасці людзей.

– Пётр Паўлавіч, уявім такую сітуацыю: выбары прайшлі, вы атрымалі мандат. З чаго пачне сваю дзейнасць дэпутат Гузаеўскі?
– Пачну з таго, што азнаёмлюся з рашэннямі, якія прымалі дзеючыя дэпутаты райсавета, і правяду аналіз іх дзейнасці. Мне трэба высветліць, наколькі эфектыўна працаваў райсавет, ці ёсць магчымасць палепшыць працу дэпутатаў.

Я ведаю, што мая кандыдатура недаспадобы некаторым дэпутатам і асобным прадстаўнікам выканаўчай улады. Не хачу пакрыўдзіць Віктара Дразда, але, будучы дэпутатам, я адназначна прагаласаваў бы супраць яго кандыдатуры на пасаду старшыні райсавета. Віктар Якаўлевіч мае вялікі вопыт кіраўніка-гаспадарніка, і як мэнеджар, ён мог бы ўзначаліць любое прадпрыемства.

Зараз, калі страшэнны дэфіцыт кваліфікаваных кадраў, яго вопыт і энергія прынеслі б значна больш карысці людзям і раёну на іншай кіраўнічай пасадзе.

У мяне ёсць шэраг іншых прапаноў, якія патрабуюць абмеркавання і тычацца эканомікі раёна, адкрыцця працоўных месцаў, прыцягнення інвестыцый, развіцця фізкультуры і спорту, эфектыўнасці расходавання і эканоміі энергарэсурсаў і іншыя.

– Будзем спадзявацца, што ў вас з’явіцца магчымасць унесці гэтыя прапановы на разгляд дэпутатаў і яны паслужаць на карысць жыхароў Ганцаўшчыны. Поспехаў вам і дзякуй за шчырыя адказы.