Апошні ветэран вайны з вёскі Ганцавічы

Іван Канстанцінавіч Мелехавец апошні ветэран вайны з вёскі Ганцавічы / Фото: Юлия Полесская

З немцамі першы раз сутыкнуўся Іван не на фронце, а ў сваёй роднай вёсцы, у якой гітлераўцы размясціліся на адпачынак. Іван Канстанцінавіч са слязамі на вачах успамінае, як прыходзілася працаваць на немцаў.

“Сядзелі нішкам і не высоўваліся. А немцы прыходзілі ў хату, забіралі і вялі пад прыцэлам. А куды вялі, ніхто не ведаў. І кожны раз, выходзячы з хаты, я акідаў развітальным позіркам усё вакол, бо не ведаў, вярнуся ці не”, – гаварыў ветэран.

Першы яго бой, па ўспамінах ветэрана, быў у Польшчы, за Беластокам. Туды малады 18-ці гадовы хлопец трапіў адразу пасля вучэбкі ў Калузе. Быў камандзірам аддзялення. Давялося разам паваяваць і з пехацінцамі, і з аўтаматчыкамі, і з танкістамі.

Было вельмі страшна. Зямля гарэла, свісталі кулі. Хавалі галовы, прыгіналіся. Потым прывыклі. Вельмі цяжка было стрымацца, калі бачыў, што твой таварыш ляжаў паранены і чакаў дапамогі. Хацелася дапамагчы яму, але кожны разумеў, што тады сам сябе падставіш пад кулю.

А вось малдаване кідаліся ратаваць параненага сябра і гінулі разам з ім. Мы ішлі наперад, а параненых і мёртвых падбіралі санітары. Былі таксама сабакі, якія бегалі са спецыяльнымі сумкамі з медыкаментамі і шукалі жывых. Тыя, хто ўмеў і мог сам сябе перабінтаваць, часта ратаваліся. Дарэчы, цяпер Іван Мелехавец вельмі любіць і шкадуе сабак.

Да Берліна Іван Канстанцінавіч не дайшоў толькі 60км. У красавіку 1945 г. ён атрымаў моцнае асколачнае раненне і быў адпраўлены ў Мічурынскі шпіталь.

“Я прыйшоў да сябе на бальнічным ложку. Усё цела ныла, прадметы расплываліся, у баку моцна балела, а рукі і ногі былі ватныя. Да вуснаў паднеслі штосьці цёплае і салодкае, я з вялікім намаганнем зрабіў глыток і зноў страціў прытомнасць. Калі мяне прывезлі ў шпіталь і колькі я там прабыў, пакуль прыйшоў да сябе, не ведаю. Вакол мяне сотні параненых салдат, сціснуўшы зубы, хавалі глыбока ў душу як свой боль, так і стогны, і пакуты іншых параненых. Дні выздараўлення былі самымі пакутнымі і ў той жа час радаснымі. Нягледзячы на тое, што ні павярнуцца, ні ўстаць, ні сесці без слёз ад болю нельга было, хацелася хутчэй вярнуцца ў строй. У шпіталі для мяне і скончылася вайна, адтуль я адправіўся дахаты. На чыгунцы мяне сустрэў бацька. Як ён даведаўся пра маё вяртанне, я і цяпер не ведаю. Тады родныя хадзілі сустракаць кожны эшалон з салдатамі і шукалі сваіх, родных…”, – дрыжачым голасам паведаміў былы баец.

Сёння 86-гадоваму чалавеку хочацца расказваць пра сваіх 14 унукаў і 13 праўнукаў, якіх маюць яны з жонкай Браніславай. Разам яны пражылі ўжо амаль 63 гады. Гэтай жанчыне малады баец пісаў пісьмы з фронту. Яна ж ніводнага з іх не атрымала. Але дачакалася.

Даведка «ГЧ»

Іван Канстанцінавіч Мелехавец нарадзіўся ў вёсцы Ганцавічы 1 кастрычніка 1926 года і быў старэйшым сынам у сям’і.

Цяпер гэта адзіны ветэран былой вайны ў вёсцы. Мае ордэн “За баявыя заслугі”, ордэн “За адвагу”, ордэн Чырвонай Зоркі, узнагароды “За ўзяцце Варшавы” і “За перамогу”.

Усяго, па словах Івана Канстанцінавіча, у яго18 медалёў, але пераглядаць іх яму не хочацца, бо яны напамінаюць пра жудасны час. Вельмі любіць рыбачыць і хадзіць у грыбы.