Людзі ніжэйшага гатунку, або Адпрацаваны біяматэрыял

Ці ж вінаватыя ў гэтым самі сяльчане?

Многія вёскі апынуліся ў становішчы «без віны вінаватых». У чым віна вёсак, што моладзь пакінула і пакідае іх? Ці вінаватыя людзі ў тым, што заробку ў вёсках няма, ці, калі ён ёсць, то зарплата проста да крыўднага смешная? Вось і ўладкоўваецца моладзь у гарадах, а некаторыя разбрыдаюцца па свеце. Пры гэтым многія становяцца «перакаці-полем», так і не знайшоўшы сабе хоць якое апірышча ў жыцці.
Як жа тут заставацца моладзі ці сем`ям з дзецьмі, калі закрываюцца магазіны, бібліятэкі, школы? На нашых вачах адбываецца дэградацыя многіх беларускіх вёсак.
А калі праводзілася актыўнае будаўніцтва аграгарадкоў, то ці ўсё пры гэтым было прадумана, улічана, прадбачана? Чаму перш чым усё «абмазгаваць» з усіх бакоў, хутчэй кінуліся праводзіць у жыццё гэтую прэзідэнцкую ідэю? Чаму ж тады, патраціўшы такія велізарныя сродкі на аграгарадкі, не атрымалі ад многіх з іх аддачы?
Значыць, многае зроблена ўпустую. І – нікога вінаватага! Чаму ў аграгарадках стаяць, развальваючыся, новыя дамы пры сённяшнім страшэнным дэфіцыце жылля?
У маёй роднай вёсцы Востраў маладым сапраўды няма чаго рабіць. Калгас, па-мойму, ледзь ліпіць. А ў гэтым годзе падпісаны «смяротны прысуд» вёсцы – закрываюць школу. Аж страшна падумаць: адзіную на ўвесь Нацкі сельскі Савет школу! Школу з музеем Міхася Рудкоўскага – аднаго з двух літаратурных музеяў раёна. А Міхась Рудкоўскі – гонар і гордасць нашых землякоў – праславіў Ганцаўшчыну на ўвесь былы Савецкі Саюз, бо доўгі час быў адзіным з Брэстчыны членам Саюза пісьменнікаў СССР.

Не прымусяць сябе чакаць і магазін, пошта, бібліятэка

Упэўнена: плача слязьмі душа Міхася на нябёсах, бачачы, як памірае тое, што ён так горача любіў, што натхняла яго на творчасць, што сілкавала яго «Сяло, што па-над Начанкай-ракой», якому ён столькі прысвяціў слоў прызнання ў любові!
Магу толькі здагадвацца, як пачуваюць сябе тыя, што засталіся дажываць свой век у паміраючых вёсках. Мала таго, што многія з іх фізічна слабыя, дык яшчэ дзяржава «дабівае» іх маральна. Яны ж адчуваюць сябе пакінутымі, нікому не патрэбнымі – адпрацаваным матэрыялам. А большасць старых на сваіх плячах, у прамым сэнсе гэтых слоў, выцягвала пасляваенную вёску і дзяржаву, працуючы за «палачкі», спадзеючыся на лепшае ў будучым. Добра яшчэ, калі дзеці ў каго жывуць недалёка ды часта наведваюцца ў бацькоўскі дом. Але ж у некаторых з іх дзяцей яшчэ пры СССР лёс раскідаў па прасторах былой краіны. Як у той песні: «Мой адрес не дом и не улица – мой адрес Советский Союз».

А старым вяскоўцам ой як не хочацца дажываць апошнія гады «на этажах», як выказалася адна бабулька. Пражыўшы ўсё жыццё ў вёсцы, хочацца і памерці ў роднай хаце.

Наталля Правалінская, жыхарка в. Браздзеншчына, піша ў сваім лісце ў «АіФ» (№26, 2016г.): «Почему, когда происходит деградация многих белорусских деревень, деньги тратятся на праздники? Если государству некуда тратить средства, может, нужно вспомнить о селе? Видимо, кому-то в Минске кажется, что сельские жители слишком раскошно живут, поэтому им нужно устроить как можно более трудную жизнь. И при этом власть считает, что колхозники должны усердно трудиться на благо такого государства… Не хочу верить, что для кого-то народ – это не более чем стадо, которое достаточно лишь погонять в нужном направлении».

І вось што яшчэ несправядліва ў адносінах да жыхароў невялікіх вёсак. Калі ў вёсках пазакрывалі школы, бібліятэкі, магазіны, то заставаліся яшчэ астраўкі, дзе можна было сабрацца старым на якія-небудзь вячоркі ці часам завітвалі сюды самадзейныя артысты, каб развеяць хоць крыху самотнасць вяскоўцаў. Аказваецца, і гэта ўлады палічылі залішнім шыкам для сяльчан і закрылі гэтыя будынкі сацыяльна-культурных паслуг, дзе можна было хоць зрэдку сабрацца старым ды пагаманіць ці проста ўбачыцца.