У Бога ўсе жывыя

Кожны чалавек праз пэўны час памірае – так заканчваецца зямны шлях чалавека. Але тое, што са смерцю чалавек не спыняе свайго існавання, а наследуе жыццё вечнае – гэта сутнасць хрысціянскага вучэння і нашай веры: у Хрысце смерць пераможана.

Царквой устаноўлены дні асаблівага памінання памерлых: Трэці, Дзявяты, Саракавы і Гадавіна. Гадавіна смерці блізкага любімага чалавека заўсёды адзначаецца хаця б сардэчным памінаннем яго роднымі і сябрамі. Для праваслаўнага верніка Гадавіна – гэта дзень нараджэння памерлага для новага, вечнага жыцця.

Кіруючыся гэтым, Святая Царква ўстанавіла бацькоўскія памінальныя суботы для ўрачыстага ўсяленскага памінання ўсіх памерлых бацькоў і братоў па веры.

Царква моліцца аднолькава і за тых, хто спадобіўся хрысціянскага сканання, і за тых, каго застала раптоўная смерць, і за не праведзеных у замагільнае жыццё неабходнымі іх душам малітвамі. Паніхіды, якія праходзяць пры гэтым, называюцца ўсяленскімі, а дні такіх памінанняў – усяленскімі бацькоўскімі суботамі. На працягу года бывае некалькі памінальных дзён, якія звычайна бываюць у суботу (за выключэннем Раданіцы, калі служба заўсёды адбываецца на 9-ы дзень пасля Вялікадня, у другі аўторак). За тыдзень да Вялікага паста ў суботу адбываецца Усяленская бацькоўская субота. Затым служацца памінальныя суботы на 2,3,4 тыднях Вялікага паста. Дзмітрыеўская бацькоўская субота – субота перад днём памяці велікамучаніка Дзмітрыя Салунскага (8 лістапада).

Дзмітрыеўскай гэтая субота стала называцца пасля перамогі рускіх воінаў у Кулікоўскай бітве ў 1380 годзе пад кіраўніцтвам маскоўскага князя Дзмітрыя Данскога, які высока шанаваў велікамучаніка Дзмітрыя Салунскага і напярэдадні бітвы ўрачыста перанёс з Уладзіміра ў Маскву яго ікону. Спачатку ў гэты дзень паміналі менавіта тых, хто загінуў на полі Куліковым, але пазней традыцыя змянілася. Ужо ў Ноўгарадскім летапісе ХV стагоддзя пра Дзмітрыеўскую суботу гаворыцца як пра дзень памінання ўсіх памерлых.

Падчас памінальных субот у храм прыносяць прадукты на “канон” (“канун”). Гэта ахвяра ад імя памерлых. Звычайна прыносяць муку, сланечнікавае масла, цукар – тое, што можна выкарыстаць для выпечкі царкоўных прасфор; віно “Кагор” – для ўчынення Літургіі; посныя прадукты (фрукты, пячэнне і інш.) – на дапамогу маламаёмасным людзям, якіх апякае прыход.

“Лістапад – месяц асаблівых успамінаў пра памерлых, – гаварыў нядаўна адзін са святароў у нядзельнай радыёпропаведзі. – Гэта як бы сямейная традыцыя – хадзіць усёй сям’ёй на могілкі. Трэба часта расказваць дзецям, унукам, праўнукам пра памерлых родных і блізкіх, а асабліва – у час наведвання могілак. Памятаеце, як у “Бібліі”: “Якой мерай вы адмералі, такой і вам будзе адмерана”. Бог міласэрны, але Бог і справядлівы”.

Наколькі мы прывучым сваіх нашчадкаў шанаваць і помніць сваіх продкаў, наколькі мы служым ім прыкладам у гэтым пры нашым жыцці, настолькі можам быць упэўненымі, што і яны будуць маліцца за нас.

Маліцца можна індывідуальна. Многія толькі так і робяць. Але агульная малітва ў царкве больш моцная, яна мае большае значэнне і сілу. Наша малітва за памерлых і за жывых – гэта праяўленне нашай любові да іх, нашага клопату пра іх. Памерлыя – нашы заступнікі перад Богам. За сябе заступіцца яны ўжо не могуць – за іх можам заступіцца толькі мы. А вось за нас яны могуць, бо знаходзяцца бліжэй да Бога. Таму шанаваннем і памінаннем нашых памерлых родных мы як бы заслугоўваем, каб яны за нас прасілі Усявышняга. Гэта значыць, што сваімі малітвамі за памерлых мы дапамагаем самім сабе, а не толькі памерлым.