Ганебны верш Янкі Купалы “Мала іх павесіць...” быў апублікаваны 80 гадоў таму. Пра тое, як у СССР праводзіліся палітычныя кампаніі, сёння ведаюць многія. А для тых, хто не ведае, тлумачу, што на старонках усіх газет (а яны ўсе былі дзяржаўныя) у падтрымку рашэння ўладаў абавязкова павінны былі публікавацца матэрыялы, якія б сведчылі, што гэтыя рашэнні ўладаў падтрымлівае ўвесь народ, усе яго слаі: рабочыя, калгаснікі, інтэлігенцыя, чырвонаармейцы.
Прыкладна два месяцы таму, слухаючы ранішнія навіны на І Нацыянальным канале радыё, даведалася, што самымі папулярнымі сярод выпускнікоў 2017 года з`яўляюцца экзамены па рускай мове і матэматыцы. Сумна. Горка і крыўдна ад усведамлення таго, што маладое пакаленне так цураецца свайго роднага, спрадвечнага.
Запомнілася гэта як святыня, Як бацькі запавет: кім ты б ні стаў – Адной рукой гайдай калыску сына, Другой – магілу дзедаву папраў... Міхась Рудкоўскі «Як запавет» 72 гады жывём мы ў мірны час. Жывём, радуемся жыццю, нараджаем дзетак, гадуем іх, нешта ствараем, нешта спажываем самі, нешта са створанага пакідаем нашчадкам, а потым адыходзім у свет іншы. Як сказаў старажытнагрэчаскі філосаф Сенека: «Адзінае, у чым род чалавечы раўнапраўны – смерць».
Дзіўны мы народ – беларусы. Мабыць, ці не адзіныя ў свеце ўстанавілі дзяржаўнае свята – Дзень беларускага пісьменства. Паганаравалі два дні родную мову: правялі канферэнцыі, сустрэчы з мовазнаўцамі, беларускімі пісьменнікамі. Пашанавалі, пасадзіўшы яе ў Чырвоны кут пад абразы ў роднай хаце. Але ж уласцівасць усіх святаў адна: яны хутка заканчваюцца. Закончыўся і Дзень беларускага пісьменства...
Не ведаю, як вы, паважаныя чытачы “ГЧ”, а я, калі некалькі дзён таму пачула вестку пра тое, што Беларусь у 2019 годзе будзе прымаць у сябе Еўрапейскія летнія спартыўныя гульні, так узрадавалася, так узрадавалася... Маланкава мяне ахапіў гонар за Беларусь і за нас, беларусаў.
Мы ўсе бачым, што апошнія некалькі гадоў тэлебачанне Расіі нічога лішняга, тым больш, як кажуць, крымінальнага пра Беларусь не паказвае. Але, мабыць, наша беднасць, нашы працягнутыя і на Захад, і на Усход рукі становяцца прадметам гумару і сатыры. Непрыемна, канешне, кальнула, калі пачула ў «Смехапанараме» 13 сакавіка ад Яўгенія Петрасяна: «Какой-то иностранный олигарх потерял в Беларуси кошелек с 1 тысячей баксов. Такого экономического подъёма Беларусь не видела никогда!»Крыўдна. І за сябе, і за дзяржаву.
Як жа так сталася, што наша дзяржава (сацыяльна-арыентаваная) ціха, непрыкметна ператварыла сельскіх жыхароў у людзей ніжэйшага гатунку? Чаму сацыяльныя стандарты для жыхароў многіх вёсак зводзяцца да паслуг аўталаўкі? Чаму пры палітыцы «адраджэння сяла» мы атрымалі адначасова «задушэнне», «вымарочванне» нават, здавалася б, пакуль яшчэ жыццяздольных вёсак?
У дзяцінстве ды ў ранняй маладосці кожны з нас марыць: вось вырасту, стану настаўніцай (доктарам, афіцэрам, шафёрам, лётчыкам...). Буду любіць дзяцей, яны – мяне, усе мае вучні будуць выдатнікамі... І абавязкова ў тых марах – вялікае-вялікае каханне. Абавязкова ўзаемнае. Абавязкова на ўсё жыццё. А ён – самы-самы...
З гэтымі жывёлінамі мы сустракаемся штодзень калі не дома, то на вуліцы, у двары дома, дзе жывём. Большасць з нас бачыць у іх адданых, верных сяброў. Многія з нас любяць іх сапраўднай чалавечай любоўю. Знаходзяцца, на жаль, сярод нас, людзей, такія, што здраджваюць ім, выганяюць з дому, робяць іх бадзяжнымі. А яны ж чалавеку не здраджваюць ніколі, вернасць і адданасць праносяць праз усё жыццё. Любяць нас усялякіх: багатых і бедных, старых і малых, прыгожых і не вельмі...
Хутка Новы год. Ура! Ура! Ура! Нават мы, дарослыя, з нецярплівасцю чакаем яго прыходу, звязваючы з ім спраўджванне сваіх мараў, надзей, спадзяванняў на самае лепшае. А што ўжо казаць пра дзяцей! Для іх гэта свята са святаў, самае-самае… Радасць чакання сустрэч з Дзядулем Марозам, Снягуркай. І падарункі, падарункі…
Верш ганцавіцкай паэткі Cвятланы Локтыш “Ці дажывем?”, які я прачыла на літаратурнай старонцы “Пралеска” ў “Ганцавіцкім часе” за 21 кастрычніка 2014 года, вядома ж, быў напісаны пасля знакамітай заявы Прэзідэнта пра тое, што дзяржава прымусіць “тунеядцев” працаваць. Кожны з нас разумее, чым гэта выклікана. У дзяржаўным бюджэце не хапае сродкаў, каб утрымліваць звыш 2,5 мільёнаў пенсіянераў, больш за 20 тысяч дзяцей-сірот, звыш 60 тысяч інвалідаў.
Як і заўсёды, з цікавасцю пазнаёмілася ў “Ганцавіцкім часе” з матэрыялам калонкі рэдактара “Беларускай мовы будзе больш. Ура!” Згодна з тым, што ў школе павялічыцца колькасць гадзін на вывучэнне беларускай мовы. Бо калі пра гэта выказаўся Прэзідэнт, то падначаленыя тут жа кінуцца выконваць сказанае ім.
У гісторыі чалавецтва то войны, то пасляваенная разруха; то землятрус, то разбуральная паводка; то жорсткі правіцель, які робіць жыццё сваіх падначаленых ледзь выносным; то знойдзецца нейкі правідзец, які гарантуе нам канец свету, то людзі ці не памуцяцца розумам і пачынаюць весці братазабойчыя войны...
Великое Княжество Литовское впредь именовать только Белой Русью, а народ ее белорусами, чем на века привяжем ее к России. Замирить Белую Русь силой невозможно. Эту миссию мы возложим на русского чиновника, русского учителя, русского попа. Именно они отнимут у белорусов не только их язык, но и саму память про самих себя. Екатерина ІІ, 1796 год
Справедливость не в том, чтобы все получали поровну, а в том, чтобы справедливо получали не поровну.А. Гельман Большасць нас, нераўнадушных беларусаў, у тым ліку і я, знаёміліся з пасланнем Аляксандра Лукашэнкі беларускаму народу. Шмат спрэчных думак выклікала яно. Вось, напрыклад, думка, якой пачынае Прэзідэнт сваё Пасланне: “Беларусі патрэбна адзінства народа”. Так, патрэбна, згодна з гэтым поўнасцю. У дзяржаве, як у сям’і. Калі пануе згода, лад і парадак, калі ўсе члены сям’і аб’яднаны нейкай агульнай мэтай, агульнай справай, тады ўсё ідзе добра і мэты абавязкова будуць дасягнуты. І дзеці ў такой сям’і растуць разумнымі, працавітымі – сапраўднымі людзьмі. Калі ж “в товарищах согласья нет, на лад их дело не пойдёт» – вучыць ужо больш за два стагоддзі дзядуля Крылоў.
«Чем глубже скорбь, тем ближе вера»А. Майкоў Зусім нядаўна мы адсвяткавалі 70-годдзе вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Колькі крыві было праліта, колькі слаўных сыноў і дачок засталося ляжаць у сваёй роднай зямлі, а таксама ў чужых далёкіх землях! Хто ж, акрамя гераічных, мужных воінаў, партызан і падпольшчыкаў, дапамог атрымаць перамогу над фашызмам? Да каго звярталіся салдаты і галоўнакамандуючыя за падтрымкай, на каго спадзяваліся? Паспрабуем убачыць гэта.
У апошні час мы ўсё часцей сталі гаварыць пра адраджэнне духоўнасці. І сапраўды, нешта не тое робіцца з нашымі душамі, сталі мы губляць тое, што складае паняцце духоўнасці. Беларускі пісьменнік Георгій Марчук дае вельмі трапнае азначэнне гэтага паняцця: “Гэта еднасць думак, учынкаў асобы, у падмурку якой месцяцца высокамаральныя якасці”.
Усім вядома, што ў геаграфічных назвах і асабліва ў назвах вуліц адлюстраваны найбольш важныя гістарычныя падзеі краіны і пэўнай мясцовасці, увекавечаны прозвішчы знакамітых людзей, што праславілі сваю вялікую ці малую радзіму і пра якіх не забыліся ўдзячныя нашчадкі. У якой форме і меры гэта праяўляецца на Ганцаўшчыне, можна меркаваць, пагартаўшы тэлефонны даведнік з указанымі там адрасамі.
Першыя дакладныя звесткі пра курэнне тытуню ў Расіі адносяцца да сярэдзіны XVIІ стагоддзя –перыяду праўлення Міхаіла Раманава. У Расію яго прывезлі англійскія купцы. Тытунь тады быў вельмі дарагой забавай, і многія людзі з-за гэтага траплялі ў кабалу. У 1634 годзе курэнне і продаж тытуню былі забаронены. Яго справядліва лічылі “чортавым стварэннем”, каралі смерцю, публічна секлі розгамі, вырывалі ноздры, высылалі ў Сібір.
У адным з нядаўніх нумароў “ГЧ” я выказвалася па пытаннях адносінаў людзей да хатніх жывёл. Мой артыкул “Мы ў адказе за тых, каго прыручылі” быў выкліканы матэрыялам Юліі Палескай “Привет хозяевам кота, разорванного собакой” («ГЧ», № 51 за 19 снежня 2013 года).
